Dlaczego miód jest darem natury?

W starożytności używano miodu jako lekarstwa, a na początku XX wieku odkryto, że jego właściwości lecznicze związane są z działaniem przeciwbakteryjnym. Następnie wynaleziono antybiotyki i na kilkadziesiąt lat medycyna zapomniała o miodzie jako naturalnym sposobie zwalczania drobnoustrojów.

Miód to przetworzony przez pszczoły sok roślinny zawierający odpowiednie stężenie cukrów. Definicja handlowa określa go jako: „produkt spożywczy węglowodanowy, wytworzony przez pszczoły z nektaru roślin, spadzi lub 
z obu tych składników”. Charakterystyczny obraz ziaren pyłku kwiatowego pod mikroskopem umożliwia określenie odmiany miodu (gatunku rośliny, z której został on zebrany):

• miody nektarowe powstają z nektaru, soków roślinnych, soków owocowych;
• miody spadziowe to miody ciemne o cierpkim, specyficznym zapachu przypominającym zapach roślin, z których miody te pochodzą. Najczęściej spadź występuje na jodłach, modrzewiach, świerkach, a w sprzyjających latach również na drzewach liściastych (klony, lipy) oraz na roślinach zielnych. Mszyce wbite kłujką w pęd piją sok,
a z drugiej strony wyrzucają gęstą, lepką ciecz – spadź, którą bardzo chętnie zbierają pszczoły;
• miody nektarowo-spadziowe powstają w szczególnych warunkach – gdy równocześnie kwitną rośliny i na tych samych roślinach występuje spadź – tak jak na lipach, malinach czy wrzosach.

Wartość odżywcza miodu
Miód jest produktem wysokoenergetycznym – ok. 330 kcal w 100 g. Pod względem chemicznym jest on wodnym roztworem cukrów: węglowodany stanowią ok. 80%, 1% to białka i substancje mineralne, 2% stanowią enzymy, witaminy i hormony, co powoduje, że miód nazywany jest substancją „żywą”, czyli aktywną biologicznie. Odznacza się właściwościami antybiotycznymi, przeciwzapalnymi, wykrztuśnymi i odnawiającymi. O barwie miodu decydują różnorodne barwniki– głównie chlorofil, flawony i karoteny. Bardzo cenne dla nas są również inne produkty pszczele (pyłek kwiatowy i pierzga). Bogaty skład pyłku pszczelego powoduje, że jest on niezastąpioną, naturalną odżywką regenerująco- wzmacniającą. Kuracja pyłkowa poprawia kondycję i sprawność umysłową, a także wpływa korzystnie na odporność organizmu. Pyłek zebrany
i zakonserwowany przez pszczoły to pierzga.

Właściwości miodu
Miód bardzo korzystnie oddziałuje na organizm człowieka, nie ma chyba układu i organu w ludzkim organizmie, w którym nie można by wykazać pozytywnego działania miodu*:

• rzepakowy – wątroba i drogi żółciowe; serce i naczynia wieńcowe; stany zapalne dróg oddechowych;
• akacjowy – zaburzenia przewodu pokarmowego; nerki i układ moczowy; przeziębienia;
• lipowy – górne i dolne drogi oddechowe; serce i układ krążenia; układ nerwowy, stres;
• gryczany – układ krążenia, miażdżyca; wątroba i działanie odtruwające; niedokrwistość z niedoboru żelaza;
• wrzosowy – nerki i drogi moczowe, gruczoł krokowy; stany zapalne jamy ustnej i gardła; stany zapalne żołądka i jelit;
• wielokwiatowy – stany alergiczne dróg oddechowych; wyczerpanie fizyczne i psychiczne; serce i naczynia krwionośne;
• spadziowy z drzew iglastych – dolne drogi oddechowe; przewód pokarmowy, zaparcia, biegunki; choroby serca i naczyń, nerwice;
• spadziowy z drzew liściastych – nerki i drogi moczowe; wątroba i drogi żółciowe; przewód pokarmowy, jelita;
• nektarowo-spadziowy – stany wyczerpania fizycznego i psychicznego; serce i układ krążenia; zaburzenia trawienne.

W każdym przypadku należy mieć na uwadze i indywidualną tolerancję i zapotrzebowanie na określony gatunek miodu.

Agnieszka Kaniewska, ekspert ds. zdrowego odżywiania Organic Farma Zdrowia. W artykule wykorzystano fragment* książki „Miody odmianowe i ich znaczenie lecznicze” (mgr Elżbieta Hołderna-Kędzia; prof. dr hab. Bogdan Kędzia)

W miodzie naturalnym niedopuszczalne są:

  1. zafałszowania przez dodatek cukru, syropu skrobiowego i skrobi (wtedy ma charakterystyczny „cukierkowaty” posmak);
  2. dodatki barwników i substancji aromatyzujących;
  3. obecność sztucznego inwertu, melasy;
  4. obce posmaki i zapachy;
  5. oznaki fermentacji (miód „burzy się” na powierzchni, jest wyraźnie kwaskowaty w smaku).

Pszczelarz Bartosz Nikończuk o prawdziwym miodzie

Jak rozpoznać dobrą jakość miodu?

—Jakość miodu pod każdym kątem możemy sprawdzić jedynie w badaniach laboratoryjnych. Możliwa jest również wstępna ocena właściwości miodu w sposób organoleptyczny, czyli sprawdzając smak, zapach i konsystencję.
Jedną z cech polskiego miodu jest jego krystalizacja. Przy czym pamiętajmy, że każda odmiana różni się czasem krystalizacji (od kilku dni do kilku miesięcy) i wielkością kryształów. Miód powinien mieć odpowiednią gęstość zarówno w postaci płynnej jak i skrystalizowanej. Dokonując oceny warto pamiętać, że polskie miody mają bardzo szeroki wachlarz smaków i zapachów, także w ramach jednej odmiany. Związane jest to z bardzo bogatym i urozmaiconym kwiatostanem występującym w Polsce.

Co trzeba robić, a czego nie, żeby nie „zabić” leczniczych / terapeutycznych właściwości miodu?
——W miodzie występują cenne substancje, które mogą pod wpływem zbyt wysokiej temperatury ulec częściowemu zniszczeniu. Dlatego do jego dekrystalizacji powinno używać się profesjonalnych urządzeń. Chcąc w domowych
warunkach doprowadzić miód do stanu płynnego, możemy to zrobić wstawiając słoik do garnka z wodą. Należy przy tym pamiętać, by utrzymywać temperaturę wody nie przekraczającą 42º C. Gdy chcemy kurować się herbatą lub mlekiem z miodem, nie zapominajmy, by dodawać miód do lekko przestudzonego napoju.

Miody z rodzinnej pasieki Nikończuka znajdują się w ofercie Organic Farma Zdrowia, podobnie jak wiele innych naturalnych miodów.