Mleczko pszczele – królewski dar z ula

Mleczko pszczele, podobnie jak wszystkie produkty pszczele, są znane człowiekowi od bardzo dawna. W medycynie ludowej mleczko pszczele od pokoleń stosowane jest jako wspaniały środek odżywczy. Wzmianki na ten temat możemy znaleźć już w czasach starożytnych. Grecy wierzyli, że mleczko pszczele wchodzi w skład ambrozji. Arystoteles zalecał spożywanie mleczka na poprawę sił witalnych i zdolności umysłowych. W Egipcie mleczko stosowano jak drogocenny kosmetyk, a w Azji – zwłaszcza w Chinach – do leczenia wielu chorób. Był to towar luksusowy, droższy nawet od złota. Jako substancja odżywcza mleczko zostało na nowo odkryte w połowie XX wieku, głównie w związku z leczeniem niepłodności, a w latach 60. ubiegłego wieku uznano je za cudowną miksturę na zachowanie młodości.

Obecnie prowadzone są liczne badania mleczka pszczelego. W wielu z nich potwierdzono, że posiada ono cenne wartości odżywcze i zdrowotne, wspomaga leczenie i może być stosowane profilaktycznie w zapobieganiu rozwojowi wielu chorób, często związanych z rozwojem cywilizacji, zanieczyszczeniem środowiska czy złym odżywianiem. Coraz większą popularnością cieszy się apiterapia – dziedzina medycyny niekonwencjonalnej, która zajmuję się leczeniem różnego rodzaju dolegliwości za pomocą produktów pszczelich – miodu, propolisu, pyłku pierzgi i właśnie mleczka pszczelego.

Czym jest mleczko pszczele?

Mleczko pszczele powstaje w gruczołach gardzielowych młodych pszczół robotnic i służy do karmienia larw pszczół i trutni przez pierwsze 3 dni życia oraz matek pszczelich w okresie całego życia larwalnego i w czasie składania przez nie jajeczek. W okresie 3 dni, larwy karmione mleczkiem zwiększają swoją masę ciała prawie 1000 krotnie. To, co zastanawia i fascynuje świat nauki od dawna to fakt, że królowa matka, karmiona przez całe swoje życie mleczkiem pszczelim żyje do 40 razy dłużej niż reszta pszczół, które żywią się głównie nektarem z kwiatów. Niektóre z matek dożywają nawet pięciu lat, podczas gdy trutnie i robotnice, które dostają mleczko tylko przez 3 dni żyją znacznie krócej – latem od 4 do 6 tygodni, a zimą dożywają 6-ciu miesięcy.

Pozyskiwanie mleczka od pszczół

Mleczko pszczele pozyskuje się w okresie od połowy maja do końca lipca z mateczników – komórek w plastrze przeznaczonych do wychowu matki. Do pozyskiwania mleczka stosuje się specjalne ramki z miseczkami, w których umieszcza się larwy, które są tak obficie karmione, że aż „pływają” w mleczku. Po odkarmieniu larw odbiera się nadmiar pozostałego mleczka. Z pięciu takich mateczników odbiera się tylko około jednego grama mleczka, przez co proces ten jest trudny i bardzo pracochłonny.  Jest to o tyle trudniejsze, ponieważ pszczoły zużywają mleczko na bieżąco, nie magazynują go tak jak pierzgi.

Świeże mleczko jest wrażliwe na światło i wysokie temperatury. Zamknięte w szczelnych pojemnikach, w temperaturze pokojowej zachowuje swoje właściwości przez kilka dni. W lodówce w temp. 0-5 °C może być przechowywane przez okres około roku.

Skład mleczka pszczelego

Mleczko pszczele jest bogate w substancje odżywcze niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Skład mleczka jest zróżnicowany i zmienny, ale przyjmuje się, że zawiera około 65% wody i 35% suchej masy, na którą składa się 13,5% białka,

3,7% lipidów, 12% węglowodanów i około 3% innych substancji organicznych oraz 1,2% związków mineralnych.

Spożywając mleczko pszczele dostarczamy naszemu organizmowi 150 substancji aktywnych, które mają bardzo korzystny wpływ na nasze zdrowie. Jest bogate w witaminy z grupy B, które odgrywają ważną rolę w metabolizmie mięśni, wątroby, nerek oraz komórek mózgowych. Udowodniono, że witamina B5 znajdująca się w mleczku pszczelim może pomóc w zmniejszeniu poziomu stresu. Składniki mineralne, które warto wymienić to cynk, miedź, mangan i żelazo, a także siarka, potas i fosfor. Mleczko pszczele jest naturalnym źródłem acetylocholiny oraz kwasu 10-HDA (kwas 10-hydroksydekanowy). Acetylocholina ma korzystny wpływ na choroby związane z układem nerwowym i służy jako neuroprzekaźnik. Kwas 10-HDA (kwas 10-hydroksydekanowy) chroni organizm przed patogenami (bakterie, grzyby, wirusy) i pomaga je eliminować. Te dwie substancje występują w postaci naturalnej wyłącznie w czystym mleczku pszczelim. Mleczko pszczele zawiera wysoki poziom gamma-globulin, które wspomagają układ odpornościowy i chronią przed infekcjami.

Właściwości i funkcje mleczka pszczelego

Spożywanie mleczka pszczelego zalecane jest przede wszystkim w celu uzyskania większej sprawności fizycznej i intelektualnej, zwiększenia odporności na różne infekcje oraz w celu dostarczania organizmowi niezbędnych związków brakujących w codziennym pożywieniu. Uznawane jest za substancję opóźniającą procesy starzenia i wydłużającą życie.

Mleczku pszczelemu przypisuje się szereg właściwości pozytywnie wpływających na zdrowie.

  • wykazuje działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwdrożdżakowe, przez co wspomaga leczenie chorób układu oddechowego i wspomaga system odpornościowy,
  • korzystnie wpływa na serce i układ krążenia, zalecane jest w chorobie niedokrwiennej serca, miażdżycy tętnic wieńcowych oraz w okresie rehabilitacji po zawale mięśnia sercowego, wspomaga regulację ciśnienia krwi, z jednej strony obniżając go dzięki zawartości acetylocholiny, z drugiej podwyższając na skutek wzmagania wydzielania adrenaliny; zalecane wspomagająco przy miażdżycy, obniża poziom cholesterolu i zwiększa elastyczność naczyń krwionośnych,
  • wspomaga układ krwiotwórczy, niewielkie dawki mleczka zwiększają objętość krwinek czerwonych i poziom zawartej w nich hemoglobiny, a także żelaza w surowicy krwi,
  • poprawia koncentrację oraz przywraca równowagę psychiczną; wpływa na zwiększenie wydolności fizycznej i umysłowej człowieka, prowadząc między innymi do usunięcia zmęczenia; warto stosować je w stanach wyczerpania, osłabienia i napięcia mięśni, w wyczerpaniu nerwowym i bezsenności,
  • stosowane wspomagająco w leczeniu schorzeń neurologicznych, a zwłaszcza neurodegeneracyjnych, jak choroba Alzheimera czy Parkinsona,
  • wspomaga układ pokarmowy, polecany jest przy zaburzeniach przemiany materii i dolegliwościach trawiennych, wspomaga przyrost masy ciała u ludzi z niedowagą, a z drugiej strony, ma właściwości normujące procesy przemiany materii i stosowane u ludzi z nadwagą prowadzi do obniżenia wagi,
  • może działać ochronnie na tkankę wątrobową przed różnego rodzaju substancjami toksycznymi,
  • zalecane jest do leczenia trudno gojących się ran, badania wskazują, że może przyspieszać odnowę komórek odpowiedzialnych za gojenie się tkanki kostnej oraz zapobiegać odwapnieniu kości po ciężkich złamaniach,
  • stosowane jako naturalny kosmetyk używany jest do regeneracji i nawilżania skóry.

Jak stosować mleczko pszczele?

Mleczko pszczele dostępne jest w różnych preparatach i formach, w postaci tabletek do ssania, w kapsułkach i syropach, jak również w czystej, nieprzetworzonej postaci – takiej jak zostało pobrane z ula. Naturalne mleczko ma konsystencję lejącego miodu czy galaretki o jasnej żółtawo – kremowej barwie. Jego smak jest uzależniony od rodziny pszczół, a także od uwarunkowań regionalnych i okresu zbiorów, w przeciwieństwie do miodu, jest mało słodkie, a wręcz kwaskowo- cierpkie.

Osobom dorosłym zaleca się przyjmowanie od 0,5 do 1g czystego mleczka pszczelego dziennie w zależności od masy ciała, natomiast dzieciom połowę tej dawki. Zaleca się spożywanie mleczka poprzez umieszczenie go pod językiem, aż do całkowitego rozpuszczenia i wchłonięcia. Przy takim stosowaniu szybko przedostanie się do krwiobiegu. W przypadku zażywania doustnego mleczko będzie się przyswajało w wolniejszym tempie, a co się z tym wiąże, działanie również będzie opóźnione. Zaleca się przyjmowanie mleczka 20-30 min przed pierwszym posiłkiem. Kuracja powinna trwać od 3 – 4 tygodni do 2 miesięcy. Dla najlepszych efektów zaleca się kurację dwumiesięczną, dwa lub trzy razy w roku. W celach profilaktycznych, dorośli jak i dzieci, kuracje warto wspomagać dodatkowo pyłkiem kwiatowym.

Mleczko pszczele przeznaczone jest dla wszystkich osób, które dbają lub chcą zadbać o swoje zdrowie w sposób naturalny. Przeciwwskazaniem do stosowania jest alergia na produkty pszczele, gdyż mleczko może być alergenem.

Anna Rajtar

Dietetyk Organic Farma Zdrowia